BẢN ÁN 1065/2026/DS-PT — Chuyển nhượng 113.774m² đất thủy sản — Áp dụng Án lệ 55/2022/AL

TÒA ÁN NHÂN DÂN TP. HỒ CHÍ MINH

BẢN ÁN 1065/2026/DS-PT NGÀY 26/05/2026 VỀ TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT

TÒA ÁN NHÂN DÂN TP. HỒ CHÍ MINH BẢN ÁN 1065/2026/DS-PT NGÀY 26/05/2026 VỀ TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh | 26/05/2026 Ngày 24/01/2013, ông Phan Văn V và bà NTF ký HĐ chuyển nhượng QSDĐ nuôi trồng thủy sản 113.774,1m² (thửa 15, tờ 28, phường K, thành phố B, Bà Rịa VT — nay là phường L, TP.HCM) cho bà NTB. Đất có GCN số AD 826630 cấp ngày 05/01/2006 đứng tên ông Phan Văn V.

Phức tạp: Ngày 30/8/2013, bà NTB ký "Bản cam kết" nhờ ông NVE và bà NTL đứng tên hộ + hứa thưởng 3,5 tỷ đồng. Hai bên còn có HĐ vay tiền riêng (1,8 tỷ).

Bị đơn phản tố: yêu cầu tuyên HĐ chuyển nhượng ngày 24/01/2013 vô hiệu.

[1] Áp dụng Án lệ 55/2022/AL: Căn cứ Điều 122, 129, 697–702 BLDS 2005; Điều 129 BLDS 2015; Án lệ 55/2022/AL — công nhận hiệu lực HĐ chuyển nhượng QSDĐ ngày 24/01/2013.

[2] Xử lý phần trong hạn mức và ngoài hạn mức:

[3] Hủy Bản cam kết đứng tên hộ: Bản cam kết ngày 30/8/2013 nhờ người khác đứng tên + thưởng 3,5 tỷ → vi phạm quy định về đứng tên hộ, hủy bỏ.

[4] Bác phản tố: Yêu cầu tuyên vô hiệu HĐ chuyển nhượng 24/01/2013 của bị đơn không có căn cứ → bác.

[5] Dành quyền khởi kiện: Vụ HĐ vay 1,8 tỷ và Giấy hẹn 29/10/2013 không giải quyết trong vụ này → dành quyền khởi kiện vụ án khác cho bị đơn.

Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309 BLTTDS; khoản 3 Điều 71, Điều 106 Luật Đất đai 2003; Điều 210 Luật Đất đai 2013; Điều 122, 129, 697–702 BLDS 2005; Điều 129 BLDS 2015; Án lệ 55/2022/AL:

Q1: Đất nuôi trồng thủy sản vượt hạn mức được công nhận chuyển nhượng không? A: HĐ chuyển nhượng được công nhận, nhưng phần vượt hạn mức (> 60.000m² với cá nhân theo Điều 129 Luật Đất đai 2003/Điều 130 Luật Đất đai 2013) không được cấp GCN mang tên cá nhân mà phải chuyển sang hình thức thuê đất. Công nhận giao dịch ≠ cấp GCN hết toàn bộ diện tích.

Q2: "Bản cam kết nhờ đứng tên hộ" trong giao dịch đất đai — có hiệu lực không? A: Không. Pháp luật không cho phép nhờ người khác đứng tên GCN để che giấu người sở hữu thực. Thỏa thuận này vô hiệu theo Điều 122 BLDS (mục đích vi phạm điều cấm pháp luật). Tòa hủy bỏ Bản cam kết và xác nhận quyền thực tế của người đứng tên thật trong HĐ gốc.

Q3: Phản tố trong vụ án dân sự về đất — điều kiện và thủ tục? A: Theo Điều 200 BLTTDS 2015, bị đơn có quyền đưa ra yêu cầu phản tố trước khi Tòa mở phiên tòa sơ thẩm. Yêu cầu phản tố phải có mối liên hệ với yêu cầu khởi kiện. Trong vụ này, yêu cầu phản tố tuyên HĐ vô hiệu liên quan trực tiếp → được xem xét cùng. Kết quả bác phản tố vì không đủ cơ sở.

Q4: Án lệ 55/2022/AL có áp dụng cho đất nuôi trồng thủy sản không? A: Có. Án lệ 55/2022/AL không giới hạn loại đất cụ thể mà áp dụng cho mọi HĐ chuyển nhượng QSDĐ vi phạm hình thức nhưng đã thực hiện nghĩa vụ cơ bản. Đất thủy sản, đất nông nghiệp, đất ở đều có thể áp dụng.