Bạn Có Quyền Gì Khi Bị Bắt?
Nhiều người bị bắt hoàn toàn không biết mình có quyền gì — và chính sự không biết đó đã gây bất lợi lớn cho họ. BLTTHS 2015 quy định rõ ràng quyền của người bị bắt, bị tạm giữ và bị can. Dưới đây là 10 quyền quan trọng nhất bạn cần biết.
10 Quyền Quan Trọng Nhất Của Bị Can
1. Quyền biết lý do bị bắt
Cơ quan điều tra phải đọc lệnh bắt và giải thích lý do cho người bị bắt biết ngay tại thời điểm bắt (Điều 113 BLTTHS). Nếu không có lệnh bắt hợp lệ từ Tòa hoặc VKS (trừ trường hợp bắt quả tang, khẩn cấp), đây có thể là bắt người trái pháp luật.
2. Quyền giữ im lặng
Theo Điều 58.2d BLTTHS, bị can có quyền trình bày lời khai hoặc từ chối khai báo — đây là quyền hiến định. Không ai bị buộc phải khai báo chống lại chính mình. Không khai báo không phải là bằng chứng có tội.
3. Quyền gặp người bào chữa (luật sư)
Ngay từ khi bị tạm giữ, bị can có quyền nhờ luật sư (Điều 74). Cơ quan điều tra phải bố trí gặp gỡ trong 24 giờ sau yêu cầu. Hãy yêu cầu gặp luật sư ngay lập tức và gọi cho gia đình để họ thuê luật sư.
4. Quyền thông báo người thân
Trong vòng 12 giờ sau khi tạm giữ, cơ quan điều tra phải thông báo cho gia đình người bị bắt (Điều 117.5). Yêu cầu cơ quan điều tra thực hiện quyền này nếu họ chưa làm.
5. Quyền không bị tra tấn, ép cung
Nghiêm cấm mọi hình thức tra tấn, ép cung, mớm cung, bức cung (Điều 10 BLTTHS, Điều 20 Hiến pháp 2013). Lời khai do ép buộc không có giá trị pháp lý. Nếu bị ép cung, hãy khai báo với luật sư và ghi nhận trong biên bản làm việc.
6. Quyền đọc và ký biên bản
Bị can có quyền đọc kỹ biên bản hỏi cung trước khi ký. Được ghi thêm ý kiến vào biên bản nếu nội dung không đúng. Không bao giờ ký vào biên bản mà không đọc kỹ.
7. Quyền đề nghị thay đổi điều tra viên
Nếu có căn cứ tin rằng điều tra viên không khách quan (có thù hằn cá nhân, quan hệ gia đình với bị hại...), bị can có quyền đề nghị thay người tiến hành tố tụng (Điều 49 BLTTHS).
8. Quyền được thông báo về việc gia hạn tạm giam
Thời gian tạm giam có hạn và phải được gia hạn bởi VKS. Bị can phải được thông báo về lý do và thời hạn gia hạn. Tạm giam quá hạn mà không có lệnh gia hạn hợp lệ là vi phạm pháp luật.
9. Quyền khiếu nại, tố cáo
Bị can có quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng lên VKS hoặc Tòa án (Điều 469 BLTTHS). Có thể tố cáo cán bộ điều tra vi phạm pháp luật lên Cơ quan điều tra cấp trên hoặc VKS.
10. Quyền được bồi thường nếu bị oan
Nếu bị xác định oan sai, có quyền yêu cầu Nhà nước bồi thường toàn bộ thiệt hại theo Luật TNBTNN 2017: lương, thu nhập bị mất; tổn thất tinh thần; thiệt hại tài sản; phục hồi danh dự.
Điều Không Nên Làm Khi Bị Bắt
- Không chống đối cơ quan điều tra — kể cả khi bắt bạn sai thủ tục; ghi nhận vi phạm để đấu tranh về sau qua luật sư
- Không ký biên bản khi chưa đọc kỹ hoặc khi nội dung không đúng sự thật
- Không khai báo khi chưa có luật sư trong các vụ nghiêm trọng
- Không nhờ người quen "chạy án" — đây là hành vi môi giới hối lộ, bản thân bạn có thể bị truy cứu thêm
Người thân bị bắt? Gọi ngay cho Ls. Lê Ngọc Nam — CCHN 16933. Hỗ trợ khẩn cấp 24/7: 0899 754 888.
